Czym różni się marża od narzutu
Marża i narzut zaczynają się od tej samej kwoty: różnicy między ceną sprzedaży a kosztem zakupu. W handlu nazywa się ją marżą kwotową albo zyskiem na sztuce. Różnica pojawia się dopiero przy liczeniu procentu. Marża procentowa dzieli zysk przez cenę sprzedaży, narzut dzieli go przez koszt zakupu. Ponieważ koszt jest zawsze niższy od ceny, narzut jest zawsze wyższy od marży.
W codziennym języku słowo „marża” bywa używane dla obu wskaźników. Dostawca mówi „dajemy 100% marży”, a ma na myśli narzut. W budżecie i w raportach warto trzymać się ścisłych definicji, bo pomyłka między nimi zmienia wynik o kilkadziesiąt punktów procentowych.
| Cecha | Marża | Narzut |
|---|---|---|
| Podstawa procentu | Cena sprzedaży netto | Koszt zakupu netto |
| Wzór | (cena − koszt) ÷ cena × 100% | (cena − koszt) ÷ koszt × 100% |
| Wynik w przykładzie | 60% | 150% |
| Górna granica | Poniżej 100% | Brak granicy |
| Kto używa | Finanse, zarząd, raporty wyniku | Zakupy, kalkulacja ceny |
Kalkulator marży i narzutu
Kalkulator poniżej liczy marżę procentową, narzut i zysk na sztuce z kosztu zakupu i ceny sprzedaży. Pole „Docelowa marża” pokazuje, jaką cenę netto trzeba ustawić, żeby przy danym koszcie osiągnąć wybraną marżę. Wszystkie kwoty wpisuje się netto, bez VAT.
Wzory: marża = (cena − koszt) ÷ cena × 100%; narzut = (cena − koszt) ÷ koszt × 100%; cena dla docelowej marży = koszt ÷ (1 − marża).
Liczby zostają w Twojej przeglądarce i nie są nigdzie wysyłane.
Jak obliczyć marżę: wzór i przykład
Przykład: sukienka kosztuje w zakupie 80 zł netto, a cena sprzedaży netto wynosi 200 zł. Marża kwotowa to 200 − 80 = 120 zł. Marża procentowa to 120 ÷ 200 × 100% = 60%. Oznacza to, że z każdej złotówki przychodu 60 groszy zostaje na pokrycie kosztów sklepu, zespołu, marketingu i na zysk.
Wzór działa też w drugą stronę. Gdy znany jest koszt i docelowa marża, cenę liczy się tak: cena = koszt ÷ (1 − marża). Przy koszcie 80 zł i docelowej marży 60% cena netto wynosi 80 ÷ 0,4 = 200 zł. Tego wzoru używa się przy kalkulacji cen nowej kolekcji.
Marżę kategorii lub całego sklepu liczy się z sum, a nie jako średnią z marż modeli. Jeśli jeden model dał 10 000 zł sprzedaży przy marży 60%, a drugi 2000 zł przy marży 30%, marża łączna wynosi (6000 + 600) ÷ 12 000 = 55%, a nie 45%. Taka marża ważona sprzedażą jest jedyną, którą można porównać z budżetem.
Jak obliczyć narzut: wzór i przykład
Dla tej samej sukienki narzut wynosi 120 ÷ 80 × 100% = 150%. Cenę z narzutu liczy się prościej niż z marży: cena = koszt × (1 + narzut), czyli 80 × 2,5 = 200 zł. Dlatego działy zakupów często pracują na mnożniku. Mnożnik 2,5 to narzut 150%, mnożnik 3 to narzut 200%.
Jak przeliczyć narzut na marżę i marżę na narzut
Oba wskaźniki można przeliczać bez znajomości ceny i kosztu. Wystarczą dwa wzory, w których procenty zapisuje się jako ułamki dziesiętne:
| Narzut | Mnożnik ceny | Marża |
|---|---|---|
| 25% | 1,3 | 20% |
| 50% | 1,5 | 33,3% |
| 100% | 2 | 50% |
| 150% | 2,5 | 60% |
| 200% | 3 | 66,7% |
| 250% | 3,5 | 71,4% |
| 300% | 4 | 75% |
Tabela pokazuje, że podwojenie narzutu nie podwaja marży. Przejście z narzutu 150% na 300% podnosi marżę tylko z 60% do 75%, a cena rośnie przy tym o 60%.
Marża handlowa w handlu modowym
W modzie marża handlowa ma kilka poziomów i warto je rozróżniać w raportach. Marża początkowa (initial margin) wynika z ceny katalogowej i kosztu zakupu. Marża zrealizowana to wynik po obniżkach, promocjach i zwrotach. Różnica między nimi pokazuje, ile kosztował sezon.
- Koszt zakupu powinien być kosztem „w magazynie” (landed cost): cena od dostawcy plus transport, cło i różnice kursowe. Liczenie marży od samej ceny fabrycznej zawyża wynik.
- Obniżka o 30% zmienia marżę bardziej, niż się wydaje. Sukienka za 200 zł po obniżce kosztuje 140 zł, a marża spada z 60% do 42,9%.
- Marżę planuje się na poziomie kategorii i sezonu, a nie pojedynczego modelu. Modele wejściowe mogą mieć niższą marżę, jeśli linia cenowa jako całość osiąga cel.
- W sklepach w kilku krajach marżę porównuje się po przeliczeniu cen na jedną walutę i bez lokalnego VAT.
Przykład sezonu: marka kupuje 1000 sztuk sukienki po 80 zł i ustala cenę 200 zł netto, czyli marżę początkową 60%. W pełnej cenie sprzedaje się 600 sztuk, kolejne 300 po obniżce o 30%, a 100 sztuk zostaje w magazynie. Przychód wynosi 600 × 200 + 300 × 140 = 162 000 zł, koszt sprzedanych sztuk 900 × 80 = 72 000 zł, więc marża zrealizowana to 90 000 ÷ 162 000 = 55,6%. Pozostałe 100 sztuk to jeszcze 8000 zł kosztu, który trzeba będzie odzyskać w kolejnej wyprzedaży lub w outlecie.
Dlatego przy planowaniu kolekcji marżę początkową ustawia się z zapasem na obniżki. Jeśli historycznie sezon kończy się marżą zrealizowaną niższą o kilkanaście punktów, cena katalogowa musi to uwzględniać.
Czy marżę liczy się od ceny netto czy brutto
Marżę i narzut liczy się od kwot netto, czyli bez VAT. VAT nie jest przychodem sklepu, tylko podatkiem przekazywanym do urzędu skarbowego. Koszt zakupu i cena sprzedaży muszą być wyrażone w tej samej postaci: oba netto.
Przykład błędu: cena na metce to 246 zł brutto, co przy stawce 23% daje 200 zł netto. Liczenie marży od ceny brutto daje (246 − 80) ÷ 246 = 67,5% zamiast prawidłowych 60%. Ceny detaliczne w systemie kasowym są zwykle brutto, więc przed analizą trzeba je przeliczyć. Osobnym tematem jest procedura VAT marża, stosowana m.in. przy sprzedaży towarów używanych: w niej podatek nalicza się od marży, a nie od całej ceny.
Najczęstsze błędy w liczeniu marży i narzutu
- Mylenie marży z narzutem przy ustalaniu ceny: cel „50% marży” zrealizowany jako narzut 50% daje w praktyce marżę 33,3%.
- Mieszanie kwot netto i brutto w jednym wzorze.
- Pomijanie kosztów transportu i cła w koszcie zakupu.
- Liczenie średniej marży jako średniej z procentów zamiast ilorazu sumy zysku i sumy sprzedaży. Model sprzedany w 10 sztukach waży wtedy tyle samo co model sprzedany w 1000 sztuk.
- Raportowanie tylko marży początkowej, bez marży po obniżkach i zwrotach.
Jeśli chcesz sprawdzić, jak marża zmienia się w Twojej strukturze cen i obniżek, umów konsultację dotyczącą analizy cen – odpowiadam w ciągu jednego dnia roboczego.